Showing posts with label Tuấn Nghi. Show all posts
Showing posts with label Tuấn Nghi. Show all posts

Jun 26, 2014

Tầm u



Tác giả: Trần Cung Tín 陳恭信
尋幽
橋七八重虹宛轉
水東西折緑縈迴
不因看石尋梅去
安得昇平宰相來

Kiều thất bát trùng hồng uyển chuyển 
Thủy đông tây chiết lục oanh hồi 
Bất nhân khán thạch tầm mai khứ 
An đắc thăng bình tể tướng lai

Dịch nghĩa:  
Tìm chốn u nhàn 
Cầu bảy tám lớp như cầu vồng uốn lượn, 
Nước Đông, Tây gấp khúc, màu xanh chảy quanh co; 
Không nhân dịp đi tìm mai, ngắm đá, 
Sao có được buổi thăng bình để Tể tướng đến chơi.

Dịch thơ: 

I 
Mấy lớp cầu vồng thâm thấp xây, 
Nao nao giòng biếc rẽ Đông, Tây; 
Không vì thưởng thức mai cùng đá, 
Ai dễ đưa quan đến chốn này. 
                                              Tuấn Nghi 

II 
Cong cong mấy lớp cầu vồng, 
Đông Tây uốn khúc lòng vòng dòng xanh; 
Chẳng vì đá núi, mai cành, 
Làm sao có buổi thăng bình quan chơi. 
                                             Đỗ Quang Liên



Chú thích: 
Trần Cung Tín tức Cung Tín Vương, tên thật là Trần Thiên Trạch. Theo Toàn Việt thi lục thì bài thơ này vốn có đầu đề là “Đề Phạm Ngũ Lão điện súy gia trang”.




Apr 23, 2014

Đề ngô khê

Tác giả: Nguyễn Quý Ưng 阮季膺

題浯溪
石刻年深字已漫
幾回客過洗磨看
中興頌得春秋法
褒貶當時屬筆端

Thạch khắc niên thâm tự dĩ man 
Kỷ hồi khách quá tẩy ma khan 
Trung hưng tụng đắc xuân thu pháp 
Bao biếm đương thời thuộc bút đoan

Dịch nghĩa:  
Đề cảnh Ngô Khê  
Đá khắc lâu năm chữ đã mờ, 
Mấy lần khách qua phải rửa, mài để xem; 
Bài tụng Trung Hưng học được cách viết sách Xuân Thu, 
Sự khen chê bấy giờ là thuộc về ngòi bút ấy.

Dịch thơ: 

I 
Bia khắc lâu năm chữ đã mờ, 
Khách qua đường xoa đọc bia xưa; 
Mới hay bút pháp Trung Hưng tụng, 
Sắc nét khen chê việc bấy giờ.
                                            Tuấn Nghi


II 
Lâu năm, chữ khắc đã mờ,
Từng nhiều du khách rửa, lau mới tường; 
Xưa Xuân Thu, lại Trung Hưng, 
Tụng, Kinh sắc sảo bút thường khen chê. 
                                                   Đỗ Quang Liên 


Chú thích: 
- Nguyễn Quý Ưng hiệu là Trác Phong, làm quan vào cuối đời Trần, có đi sứ Trung Quốc. Tác phẩm hiện còn hai bài thơ chép trong Toàn Việt thi lục. 
- Ngô Khê: con suối ở huyện Kỳ Dương, tỉnh Hồ Nam, Trung Quốc. Nhà thơ Nguyễn Kiết đời Đường làm nhà ở đấy, làm văn bia Ngô Khê trung hưng bi, nói việc Đường Minh Hoàng gặp loạn An Lộc Sơn. 
- Bài tụng Trung hưng (Trung Hưng tụng): Đường Túc Tông dấy binh đánh An Lộc Sơn, khôi phục nhà Đường. Nguyên Kiết có dâng 3 bài tụng bàn về thời sự, chỉ trích việc đương thời, đời sau gọi là Trung Hưng tụng. 
- Xuân Thu: bộ sử biên niên nước Lỗ (từ Lỗ Ẩn Công đến Lỗ Ai Công) nhưng cũng chép những sự kiện lớn thời Xuân Thu (từ Chu Bình Vương đến Chu Kính Vương, gồm 242 năm), trong đó Khổng Tử dùng bút pháp chỉ một chữ mà khen, chỉ một chữ ngụ ý chê. Đời sau gọi là Xuân Thu bút pháp và có câu: “Nhất tự chi bao, vinh ư ba cổn; Nhất tự chi biếm, nghiêm ư phủ việt” nghãi là Một chữ khen, vinh hơn mặc áo gấm; một chữ chê nghiêm hơn búa rìu.



Apr 18, 2014

280. Đề phạm điện súy gia trang

Tác giả: Trần Thiên Trạch 陳天澤

題范殿帥家莊
橋七八重虹矮矮
水東西折綠迴迴
不因看石尋梅去
何物能招宰相來

Kiều thất bát trùng hồng oải oải 
Thủy đông tây chiết lục hồi hồi 
Bất nhân khán thạch tầm mai khứ 
Hà vật năng chiêu tể tướng lai

Dịch nghĩa: 
Đề trang trại của Điện soái Phạm Ngũ Lão 
Cầu bảy tám tầng như cầu vồng thấp là là, 
Nước rẽ ngoặt về 2 phía Đông, Tây thành dải màu xanh quanh co; 
Nếu không phải vì để ngắm đá tìm mai, 
Thì có ai vời nổi quan Tể tướng (Phạm Ngũ Lão) đến đây.

Dịch thơ:

I 
Mấy lớp cầu vồng thâm thấp xây, 
Nao nao giòng biếc rẽ Đông, Tây; 
Không vì thưởng thức mai cùng đá, 
Ai dễ đưa quan đến chốn này. 
                                          Tuấn Nghi. 

II 
Cầu như mấy lớp cầu vồng,
Nao nao giòng biếc Tây Đông ngằn ngoèo; 
Tìm mai, ngắm đá lần theo, 
Nếu không, Tể tướng khi nào đến đây. 
                                             Đỗ Quang Liên 



Chú thích: 
Trần Thiên Thạch, con vua Trần Minh Tông (1314-1329), em Trần Nghệ Tông. Năm 1357, khi làm Hữu tướng quốc, được phong làm Cung Tín Vương. Hiện còn 1 bài thơ chép trong Toàn Việt thi lục.



Mar 11, 2014

Đề cố bộ hạc đồ

Tác giả: Nguyễn Ức 阮億
題顧步鶴圖
一堆老石竹參差
孤鶴便翾未肯飛
回首不須防在後
網羅正是眼前機

Nhất đôi lão thạch trúc sâm si
Cô hạc biền huyên vị khẳng phi
Hồi thủ bất tu phòng tại hậu
Võng la chính thị nhãn tiền ky

Dịch nghĩa: 
Đề tranh "Cố bộ hạc"
Một đống đá cũ, khóm trúc loi thoi,
Con hạc cô đơn dùng dằng chưa chịu bay;
Đừng ngoảnh đầu lại đề phòng đằng sau,
Lưới giăng chính là cơ sự đã ở ngay trước mắt.

Dịch thơ: 
I 
Khóm trúc loi thoi, đá mấp mô,
Dùng dằng cánh hạc, thế đơn cô;
Thôi đừng ngoảnh lại đằng sau nữa,
Lưới trước chờ kia chẳng phải dò!
                                           Tuấn Nghi 

II 
Trúc loi thoi, đá mấp mô, 
Chưa bay, cánh hạc thế cô ngập ngừng; 
Ngoảnh nhìn sau cũng chẳng bằng,
Đề phòng trước mắt lưới giăng sẵn chờ.
                                                    Đỗ Quang Liên

Chú thích:  
Cố bộ hạc đồ: Bức tranh vẽ con hạc vừa đi vừa ngoảnh lại




Feb 28, 2014

245. Tích xuân

Tác giả: Nguyễn Tử Thành 阮子成
惜春
老盡鶯聲蝶又殘
花神著意為人慳
清香不入荼蘼夢
九十春隨夜雨闌

Lão tận oanh thanh, điệp hựu tàn
Hoa thần trước ý vị nhân khan
Thanh hương bất nhập đồ mi mộng
Cửu thập xuân tùy dạ vũ lan

Dịch nghĩa: 
Tiếc xuân
Tiếng oanh vắng hẳn, bướm lại tàn,
Thần hoa có ý sẻn với người;
Hương thơm không còn len vào giấc mộng đẹp,
Chín chục ngày xuân mòn mỏi theo giọt mưa đêm.

Dịch thơ: 
I 
Bướm, oanh sao nỡ chóng lìa tan, 
Con tạo ghen chi với thế gian; 
Giấc mộng đồ mi hương đã nhạt, 
Ngày xuân chín chục, giọt mưa tàn. 
                                              Tuấn Nghi 

II 
Giọng oanh khàn, cánh bướm phai, 
Thần hoa keo kiệt với người trần gian; 
Mộng đồ mi vắng mùi hương, 
Ngày xuân chín chục trôi cùng mưa đêm. 
                                                  Đỗ Quang Liên







Feb 25, 2014

Cố viên

Tác giả: Nguyễn Tử Thành 阮子成
故園
西風冉冉鬢邊花
薄宦留人苦憶家
歸思正愁秋正好
一團寒露未開花

Tây phong nhiễm nhiễm mấn biên hoa
Bạc hoạn lưu nhân khổ ức gia
Quy tứ chính sầu thu chính hảo
Nhất đoàn hàn lộ vị khai hoa

Dịch nghĩa: 
Vườn xưa 
Gió tây lay động hoa bên mái tóc,
Chức quan bạc bẽo giữ người ta lại, khổ nỗi nhớ nhà;
Ý muốn về đang day dứt, mùa thu đang đẹp,
Một chòm móc lạnh trên nụ hoa chưa nở.

Dịch thơ: 
I 
Gió tây dịch tóc lại bên hoa, 
Chức mọn giam chân, chỉ nhớ nhà; 
Khắc khoải mong về, thu đến đẹp, 
Nụ tầm xuân đón giọt sương sa. 
                                            Tuấn Nghi 

II 
Gió may vờn tóc bên hoa, 
Giam chân chức mọn, nhớ nhà miên man; 
Mong về khắc khoải, thu sang, 
Một chùm móc lạnh chưa tan trong ngần.
                                               Đỗ Quang Liên



Feb 19, 2014

Nhàn cư đề thuỷ mặc trướng tử tiểu cảnh

Tác giả: Phạm Mại 范邁

閒居題水墨幛子小景
紅樹一溪流水
青山千里斜陽
欲喚扁舟歸去
此生未卜行藏

Hồng thụ nhất khê lưu thuỷ
Thanh sơn thiên lý tà dương
Dục hoán biển chu quy khứ
Thử sinh vị bốc hành tàng

Dịch nghĩa: 
Nhân lúc rỗi, đề vào bức tranh nhỏ trên tấm trướng thuỷ mặc 
Cây đỏ bên một giòng suối nước chảy,
Núi xanh trong nghìn dặm bóng chiều;
Muốn gọi chiếc thuyền để về,
Cuộc đời này chưa bói được lẽ "hành, tàng".

Dịch thơ: 
I
Lá thắm, một dòng suối chảy,
Non xanh, nghìn dặm bóng tà;
Muốn gọi con thuyền về ẩn, 
“Hành, tàng” ta bói chưa ra. 
                                 Tuấn Nghi 

II
Cây hồng, bên lạch nước trôi, 
Non xanh ngàn dặm, chiều vơi bóng tà; 
Thuyền con, muốn giục trở ra, 
Nên chăng ở ẩn, hay là làm quan! 
                                             Đỗ Quang Liên



Chú thích: 
- Phạm Mại cũng thường gọi Phạm Tông Mại hiệu Kính Khê, anh em ruột với Phạm Ngộ. Tính tình thẳng thắn, đời làm quan từng nhiều phen bị giáng chức. Bắt đầu vào triều với chức Thị nội học sinh. Triều vua Trần Minh Tông (1314-1329), cùng Nguyễn Trung Ngạn đi sứ nhà Minh. Khi về giữ chức Ngự sử trung tán, rồi sau thăng lên chức Môn hạ sảnh đồng tri. 
- Lẽ Hành, Tàng: sách Luận Ngữ, thiên Thuật nhi có câu: 用之則行捨之則藏 (Dụng chi tắc hành, xả chi tắc tàng), nghĩa là: nếu dùng đến ta, ta sẽ hành đạo; nếu bỏ ta, ta sẽ về ở ẩn.