Vịnh cúc kỳ nhị

Tác giả: Đỗ Khắc Chung 杜克鍾

詠菊其二

重陽摘蕊陶釀醉

秋夕餐英屈愛香

二老風流千載遠

天教菊隱出承當

Trùng dương trích nhuỵ đào nhương tuý 

Thu tịch xan anh khuất ái hương 

Nhị lão phong lưu thiên tải viễn 

Thiên giao cúc ẩn xuất thừa đương

Dịch nghĩa: 

Vịnh hoa cúc (bài 2)

Tiết trùng dương hái nhị, họ Đào ủ men say, 

Chiều thu ngậm cánh hoa, họ Khuất yêu hương ngát; 

Phong độ hai ông già đã nghìn năm xa rồi, 

Nay trời trao chức “hoa cúc ẩn dật” phải ra gánh vác.

Dịch thơ:

I 

Trùng cửu hái hoa, Đào cất rượu, 

Chiều thu nếm nhuỵ, Khuất yêu hương. 

Phong lưu hai vị nghìn năm khuất, 

Cúc Ẩn trời trao, hãy đảm đương. 

                                             Huệ Chi 

II 

Ủ men hoa hái Trùng Dương, 

Chiều thu nếm nhụy, yêu hương cúc nồng, 

Hai già đã cách ngàn trùng, 

Trời cao Cúc Ẩn ra đương việc đời. 

                                                 Đỗ Quang Liên

Chú thích: 

- Trùng Dương: tết mùng 9 tháng 9; Đào Tiềm (tự là Uyên Minh, 365-427) yêu hoa cúc. Câu thứ nhất muốn nói Đào Tiềm, ngày 9 tháng 9 hái hoa cúc, ủ men nấu rượu. 

- Câu 2 muốn nói đến Khuất Nguyên (340-278 TCN) người nước Sở thời Chiến Quốc, tính trung thực, cao khiết, bị vua nước Sở bỏ rơi, ông làm bài Ly Tao nổi tiếng, trong bài thường dùng hoa cúc, ví với phẩm chất trong sạch của mình. 

- Câu 4, tác giả có ý chỉ mình, vì tên tự của ông là Cúc Ẩn.

Vịnh cúc kỳ nhất

Tác giả: Đỗ Khắc Chung 杜克鍾

詠菊其一

騷名莫負少年時

試向花場植將旗

入夢斷無春草句

吟香喜有菊花詩

Tao danh mạc phụ thiếu niên thì  

Thí hướng hoa trường thực tướng kỳ 

Nhập mộng đoạn vô xuân thảo cú 

Ngâm hương hỷ hữu cúc hoa thi

Dịch nghĩa: 

Vịnh hoa cúc (bài 1) 

Tuổi trẻ chớ phụ cái danh tao khách, 

Thử đem ngọn cờ tướng trồng ở bãi hoa; 

Đi vào giấc mơ, tuyệt không có câu thơ “Cỏ xuân”, 

Vịnh hương thơm, mừng có bài thơ hoa cúc.

Dịch thơ: 

I 

Thiếu niên đừng vội phụ tài thơ, 

Thử đến vườn hoa cắm ngọn cờ; 

Linh Vận không vào trong mộng hứng, 

Uyên Minh mừng gợi được hồn thơ. 

                                                   Huệ Chi 

II 

Thiếu niên chớ phụ tài thơ, 

Vườn hoa, thử cắm ngọn cờ Tướng quân; 

Trong mơ, không tứ “cỏ xuân”, 

Vịnh hương, mừng có thơ thần cúc hoa. 

                                              Đỗ Quang Liên

Chú thích: 

- Khắc Chung người huyện Giáp Sơn, phủ Tân Hưng, đặt tên là Cúc Ẩn. Năm 1285, quân Nguyên đánh nước ta, ông được mang thư giảng hòa sang trại giặc, với thực chất là dò xét tình hình. Ông đối đáp cứng cỏi khiến Ô Mã Nhi phải thán phục. Sau chiến thắng, ông được ban họ của Vua và chức Đại hành khiển. Trải ba đời vua Nhân Tông, Anh Tông, Minh Tông, ông lên đến chức Thiếu bảo hành thánh, hàm Đông trung thư môn hạ bình chương sự, và được vua Minh Tông ban tên tự là Văn Tiết. Năm 1307, ông được giao cứu công chúa Huyền Trân khỏi bị hỏa thiêu. Nhưng ông cũng có sai lầm khi dính líu vào phe phái trong triều, gây nên cái chết của Trần Quốc Chẩn. 

- Cỏ xuân: Tạ Linh Vận có em là Tạ Huệ Liên 10 tuổi đã giỏi thơ, mỗi lần Vận làm thơ, có Liên thì thường nghĩ được những câu thơ hay. Một hôm, ở Vĩnh Gia, mãi không nghĩ ra được tứ thơ, chợt nằm mơ thấy Huệ Liên, thế là câu Trì đường sinh xuân thảo (bờ ao cỏ xuân mọc) nảy ra trong trí. Tác giả muốn nói mình không có phong cách Tạ Linh Vận, nhưng gần với Đào Tiềm, rất yêu hoa cúc.