Showing posts with label Trần Lê Sáng. Show all posts
Showing posts with label Trần Lê Sáng. Show all posts

May 5, 2014

Quá phù đổng độ

Tác giả: Tạ Thiên Huân 謝天燻

過扶董渡
鐵馬嘶寒萬里秋
當年事業付東流
月明不管興亡事
獨照行人古渡頭

Thiết mã tê hàn vạn lý thu 
Đương niên sự nghiệp phó đông lưu 
Nguyệt minh bất quản hưng vong sự 
Độc chiếu hành nhân cổ độ đầu

Dịch nghĩa:  
Qua bến Phù Đổng  
Ngựa sắt hý rợn người trong muôn dặm hơi thu, 
Sự nghiệp năm ấy phó cho giòng nước chảy về đông; 
Vầng trăng sáng dửng dưng trước sự hưng phế, 
Chỉ soi khách đi đường trên bến đò xưa.

Dịch thơ: 

I 
Ngựa sắt hý vang vạn dặm thu, 
Năm nao sự nghiệp mặc đông lưu; 
Trăng soi hờ hững đời hưng phế, 
Dõi khách trên đường chốn bến xưa. 
                                            Trần Lê Sáng 

II 
Lạnh thu, ngựa sắt hý rền, 
Qua thời sự nghiệp phó giòng nước xuôi; 
Quản chi hưng phế chuyện đời, 
Bến xưa, trăng chỉ chiếu người lại qua. 
                                              Đỗ Quang Liên 



Chú thích: 
- Tạ Thiên Huân hiệu Thoái Viên, từng làm quan  đời Trần, đến chức Tả tham tri chính sự. Tác phẩm hiện còn 14 bài thơ chép trong Toàn Việt thi lục. 
- Bến đò Phù Đổng: ở sông Đuống, huyện Gia Lâm. Hà Nội. 
- Hai câu thơ đầu nhắc đến sự tích người anh hùng làng Gióng, cưỡi ngựa sắt đánh tan giặc Ân.


Apr 15, 2014

Xuân nhật du sơn tự

Tác giả: Trần Công Cẩn  陳公瑾

春日遊山寺
杖藜扶我入禪關
花草迎人取次攀
院靜山明窗似畫
一庭芳草佛家閒

Trượng lê phù ngã nhập thiền quan 
Hoa thảo nghênh nhân thủ thứ phan 
Viện tĩnh sơn minh song tự họa
Nhất đình phương thảo phật gia nhàn

Dịch nghĩa: 
Ngày xuân chơi chùa trên núi 
Chiếc gậy lê đỡ ta vào cửa thiền, 
Hoa cỏ đón người lần lượt vin; 
Cảnh viện yên lặng, núi sáng, ngoài cửa sổ đẹp như vẽ, 
Một sân cỏ thơm, cảnh nhà Phật thanh nhàn.

Dịch thơ: 

I 
Gậy lê đỡ lão nhập thiền quan, 
Hoa cỏ đón người vịn bước lên; 
Viện vắng ngoài song non tựa vẽ, 
Một sân hương cỏ Phật gia nhàn.
                                      Trần Lê Sáng

II 
Gậy dìu ta đến cửa chùa, 
Cỏ cây nâng đỡ đón đưa bao người; 
Núi quang, viện vắng, nắng tươi, 
Một sân hương ngát, nhàn vui cảnh Thiền. 
                                            Đỗ Quang Liên




Chú thích: 
Trần Công Cẩn là em ruột Trần Đình Sâm, người làng Phúc Đa, xã Chí Tri, huyện Đông Triều, phủ lộ Tân Hưng, trấn Hải Thanh (nay là Đông Triều, Quảng Ninh). Tác phẩm còn một bài thơ chép trong Toàn Việt thi lục và một bài phú chép trong Quần hiền phú tập.





Apr 11, 2014

275. Vọng đông sơn liễu nhiên am


Tác giả: Trần Nghệ Tông 陳藝宗

望東山了然庵
古木扶疏暫繫舟
禪房岑寂枕清流
明年此夕知誰健
且喜登臨訪舊遊

Cổ mộc phù sơ tạm hệ chu 
Thiền phòng sầm tịch chẩm thanh lưu 
Minh niên thử tịch tri thuỳ kiện 
Thả hỷ đăng lâm phỏng cựu du

Dịch nghĩa: 
Trông am Liễu Nhiên ở Đông Sơn 
Bên cây cổ thụ xum xuê, buộc tạm con thuyền, 
Ngôi chùa cao tĩnh, gối bên dòng nước trong; 
Ngày này năm sau biết ai còn mạnh khoẻ? 
Hãy mừng được lên cao thăm lại chốn chơi cũ.

Dịch thơ: 

I 
Cổ thụ xum xuê, tạm buộc thuyền, 
Gối khe sầm tịch cảnh chùa chiền; 
Năm sau biết đặng ai còn khỏe, 
Chốn cũ lên cao vãn cảnh thiền. 
                                      Trần Lê Sáng 

II 
Buộc thuyền gốc cội xum suê, 
An tu tĩnh mịch bên lề suối trong; 
Năm sau ai có khỏe không, 
Chốn xưa còn được lên thăm – hãy mừng. 
                                                        Đỗ Quang Liên






Apr 10, 2014

Tống bắc sứ ngưu lượng

Tác giả: Trần Phủ - Trần Nghệ Tông 陳甫陳藝宗

送北使牛亮
安南老宰不能詩
空把茶甌送客歸
圓傘山青瀘水碧
隨風直入五雲飛
An Nam lão tể bất năng thi 
Không bả trà âu tống khách quy 
Viên tản sơn thanh lô thuỷ bích 
Tùy phong trực nhập ngũ vân phi

Dịch nghĩa: 
Tiễn sứ phương Bắc Ngưu Lượng 
Tể tướng già An Nam không hay làm thơ, 
Chỉ mang bình trà tiễn khách về; 
Núi Tản xanh xanh, sông Lô biêng biếc, 
Cùng tiễn khách theo gió đi thẳng về phía mây ngũ sắc đang bay.

Dịch thơ: 

I 
An Nam lão tướng chẳng hay thơ, 
Xin có bình trà buổi tiễn đưa; 
Kìa Tản Viên xanh, Lô thủy biếc, 
Mây lành đón khách thẳng bay về. 
Trần Lê Sáng 

II 
An Nam lão tể vụng thơ, 
Chén trà suông nhạt, tiễn đưa sứ thần; 
Sông Lô, núi Tản biếc xanh, 
Khách về quý quốc mây lành gió đưa. 
                                             Đỗ Quang Liên 



Chú thích: 
Trần Phủ con thứ ba của vua Trần Minh Tông. Năm 1331 được phong Cung Đinh Vương. Năm 1338, được phong làm Phiêu kỵ thượng tướng quân, giữ trấn Tuyên Quang. Năm 1353, được phong Hữu tướng quốc. Năm 1367, được phong Tả tướng quốc, gia phong tước Đại Vương. Giữa năm 1369, Dương Nhật Lễ chiếm ngôi, ông có tham gia khôi phục nhà Trần. Nhật Lễ bại, năm 1370, Trần Phủ lên ngôi, tức là vua Trần Nghệ Tông. Năm 1372, ông nhường ngôi cho em là vua Trần Duệ Tông và lên làm Thượng hoàng. Tác phẩm: Theo Đại Việt sử ký toàn thư, Trần Nghệ Tông có soạn Hoàng huấn (1371), Đế Châm (1372), Bảo hòa dư bút (1383). Theo Lịch triều hiến chương loại chí, ông còn Nghệ Tông thi tập. Hiện tất cả đều mất, chỉ tìm thấy năm bài thơ và một bài minh.



Apr 9, 2014

Quá việt tỉnh cương

Tác giả: Đỗ Tử Vi 杜子微

過越井岡
越井凄涼草色秋
蹟留事去使人愁
憑誰覓得三年艾
醫我乾坤一贅疣


Việt tỉnh thê lương thảo sắc thu 
Tích lưu sự khứ sử nhân sầu 
Bằng thuỳ mịch đắc tam niên ngải 
Y ngã càn khôn nhất chuế vưu

Dịch nghĩa: 
Qua đồi Việt Tỉnh 
Đồi Việt Tỉnh thê lương, cây cỏ nhuộm sắc thu, 
Dấu còn nhưng chuyện cũ đã qua, khiến người buồn; 
Nhờ ai tìm được thứ ngải ba năm, 
Chữa giùm ta một cái bướu của trời đất.

Dịch thơ: 

I 
Giếng Việt thê lương, cỏ nhuốm thu, 
Khách buồn ngó thấy dấu khi xưa; 
Nhờ ai tìm được ba năm ngải, 
Giúp chữa đất trời một bướu to. 
                                      Trần Lê Sáng 

II 
Cỏ cây lạnh lẽo màu thu, 
Dấu còn với chuyện đã qua thấm buồn; 
Tìm đâu được ngải ba năm, 
Bướu thừa trời đất, chữa lành giùm cho 
                                                   Đỗ Quang Liên 


Chú thích: 
- Việt tỉnh: giếng Việt, ở vùng Trâu Sơn, huyện Vũ Ninh (nay thuộc Bắc Ninh). 
- Ngải tam niên: ngải ba năm. Theo Việt Tỉnh trong Lĩnh Nam chích quái, tiên nữ Ma Cô muốn đền ơn Thôi Vỹ, đã trao cho chàng bó lá ngải và dặn: “Giữ cẩn thận, đừng rời khỏi mình. Sau này thấy ai có cái bướu trên đầu, đem cứu cho tan, tất được phú quý”. Về sau Thôi Vỹ đem ngải “để đã ba năm” cứu cho  một con rắn có bướu và được rắn báo đáp, trở nên giàu có. 
- Đỗ Tử Vi hiệu Tồn Trai, từng làm quan vào thời Trần, tới chức Trung thư lệnh. Hiện còn 2 bài thơ chép trong Toàn Việt thi lục.





Apr 2, 2014

Nhâm dần niên lục nguyệt tác

Tác giả: Trần Nguyên Đán 陳元旦

壬寅年六月作
年來夏旱又秋霖
禾槁苗傷害轉深
三萬卷書無用處
白頭空負愛民心

Niên lai hạ hạn hựu thu lâm 
Hoà cảo miêu thương hại chuyển thâm 
Tam vạn quyển thư vô dụng xử
Bạch đầu không phụ ái dân tâm

Dịch nghĩa: 
Thơ làm vào tháng sáu năm Nhâm Dần (1362)
Năm nay mùa hè bị hạn, mùa thu lại bị lụt, 
Lúa khô mạ thối, tai hại càng nhiều; 
Đọc ba vạn cuốn sách mà thành vô dụng, 
Bạc đầu luống phụ lòng thương dân. 

Dịch thơ: 
I 
Năm nay hạ hạn lại thu mưa, 
Đau nỗi mùa màng những thiệt thua; 
Bạ vạn sách dầy đành xếp xó, 
Yêu dân còn nợ, mái đầu phơ. 
                                   Trần Lê Sáng 


II 
Hạn hè rồi lại úng thu, 
Lúa khô, mạ chết mất mùa thêm tăng; 
Ích gì ba vạn quyển thông, 
Bạc đầu ôm hão tấm lòng yêu dân. 
                                             Đỗ Quang Liên
 




Mar 24, 2014

Chu trung tức sự

Tác giả: Phạm Sư Mạnh 范師孟
舟中即事
仕宦三朝備省官
蒼頭白髮未還山
焚香坐對珥河月
惆悵煙溪峽石間

Sĩ hoạn tam triều bị tỉnh quan 
Thương đầu bạch phát vị hoàn san 
Phần hương tọa đối nhị hà nguyệt 
Trù trướng yên khê hiệp thạch gian

Dịch nghĩa:
Thơ tức sự trên thuyền 
Làm quan nơi cung cấm trải suốt ba triều vua, 
Đầu xanh đã bạc, chưa được về núi; 
Đốt hương ngồi ngắm trăng giòng sông Nhị, 
Bồi hồi tưởng nhớ đến suối mây vùng Hiệp Thạch.

Dịch thơ: 
I 
Cung cấm ba triều vẫn cảnh quan, 
Đầu xanh đã bạc chửa hoàn san; 
Đốt hương ngồi ngắm trăng sông Nhị, 
Mây nước quê nhà những vẫn vương. 
                                             Trần Lê Sáng 

II 
Ba triều trải đủ chức quan, 
Đầu xanh, tóc bạc hưu nhàn được đâu; 
Châm hương ngồi ngắm trăng thâu, 
Nhị Hà – Hiệp Thạch thấm sầu nỗi quê. 
                                                 Đỗ Quang Liên
   



Mar 17, 2014

Thanh lương giang

Tác giả: Chu Văn An 朱文安
清涼江
山腰一抹夕陽橫
兩兩漁舟畔岸行
獨立清涼江上望
寒風颯颯嫩潮生

Sơn yêu nhất mạt tịch dương hoành
Lưỡng lưỡng ngư chu bạn ngạn hành
Độc lập thanh lương giang thượng vọng
Hàn phong táp táp nộn triều sinh

Dịch nghĩa: 
Sông Thanh Lương 
Một vệt bóng chiều vắt ngang sườn núi,
Dọc theo bờ sông, thuyền câu đi từng đôi một;
Đứng một mình trên sông Thanh Lương ngắm cảnh,
Gió lạnh vi vút, nước triều dâng lên.

Dịch thơ: 
I
Sườn non một vệt nắng vắt ngang,
Xuôi mái thuyền câu thẳng thẳng hàng;
Thanh Lương sông vắng người thơ thẩn,
Sóng nổi hun hun trận gió hàn. 
                                            Trần Lê Sáng 

II 
Sườn non in vệt nắng chiều, 
Gần bờ, từng cặp thuyền câu xuôi dòng; 
Một mình, sông vắng Thanh Lương, 
Vèo vèo gió lạnh, triều dâng từ từ. 
                                              Đỗ Quang Liên  


Chú thích: 
Câu 4 “Nộn triều sinh”, trong sách Trích diễm thi tập ghi là “vãn triều sinh” nghĩa là Thủy triều buổi chiều dâng lên.





Mar 14, 2014

Cung hoạ ngự chế động chương

Tác giả: Chu Văn An 朱文安
恭和御制洞章
庭舞胎禽雲掩關
露華嚥罷覺清寬
碧桃華下渾無事
時倩東風掃石壇

Đình vũ thai cầm vân yểm quan
Lộ hoa yến bãi giác thanh khoan
Bích đào hoa hạ hồn vô sự
Thời thiến đông phong tảo thạch đàn

Dịch nghĩa: 
Kính họa thơ vua 
Hạc múa ở sân, mây che ngoài cửa,
Nuốt hoa sương rồi cảm thấy khoan khoái nhẹ nhàng;
Dưới hoa bích đào, lòng thanh thản,
Thỉnh thoảng mượn ngọn gió đông quét trên đàn đá.

Dịch thơ: 
I 
Hạc múa ngoài sân, mây cửa lồng,
Sương hoa uống cạn, thảnh thơi lòng;
Dưới hoa đào dạo, hồn thanh thản,
Quét thạch đàn, ta mượn gió đông. 
Trần Lê Sáng 

II 
Cửa mây, hạc múa ngoài sân, 
Hoa sương uống cạn, tâm thần thảnh thơi; 
Dưới đào, thanh thản dạo chơi, 
Gió Đông tạm mượn, quét nơi thạch đàn. 
                                                     Đỗ Quang Liên 


Chú thích: 
- Câu 4 “thời thiến”, sách Toàn Việt thi lục chép là “thời trị” có nghĩa là Gặp lúc. 
- Động chương: chưa rõ nghĩa, cần tra cứu thêm.