Thập ngũ dạ đại phong

Tác giả: Cao Bá Quát 高伯适

十五夜大風

一夜長風撼海臺

順安門外浪如雷

千秋尚作周郎氣

要打紅毛巨艦回

Nhất dạ trường phong hám hải đài

Thuận an môn ngoại lãng như lôi

Thiên thu thượng tác chu lang khí

Yếu đả hồng mao cự hạm hồi

Dịch nghĩa: Đêm rằm gió lớn 

Suốt đêm gió lộng rung động tòa Hải đài,

Ngoài cửa Thuận An tiếng sóng gầm như sấm;

Hùng khí của chàng họ Chu nghìn năm còn bốc lên,

Như đánh cho tàu lớn bọn Hồng mao phải lùi trở lại.

Dịch thơ:

I

Gió lộng thâu đêm chuyển Hải đài,

Thuận An sấm dậy sóng ngoài khơi;

Khí hung Công Cẩn nay còn mạnh,

Tàu chiến Hồng mao quyết đánh lùi.

                               Khương Hữu Dụng

II 

Thâu đêm gió lộng Hải đài,

Thuận An sấm dậy sóng ngoài biển khơi;

Chu Du hùng khí ngút trời,

Hồng mao tàu chiến phải lùi cho xa.

                                               Đỗ Quang Liên 

Chú thích:  

- Hải đài: Đài ven biển. Đời Tự Đức (1848 -1883) ở cửa bể Thuận An có những tòa đại kiên cố gọi là Hải đài, để quan sát giặc từ ngoài biển vào. 

- Chàng họ Chu: Chỉ Chu Du tức Công Cẩn đời Tam Quốc đã lợi dụng gió Đông Nam đánh tan quân Tào Tháo ở Xích bích. 

- Hồng mao: Chỉ người phương Tây.  

Nhị thập tam dạ khán nguyệt kỳ nhị

Họa phan hành phủ nhị thủ

Tác giả: Cao Bá Quát 高伯适

二十三夜看月其二

何人酌酒問青天

試把摩尼照火千

造物本來無著相

只留一半在山川

Hà nhân chước tửu vấn thanh thiên 

Thí bả ma ni chiếu đại thiên

Tạo vật bản lai vô chước tướng 

Chỉ lưu nhất bán tại sơn xuyên

Dịch nghĩa: Đêm hai mươi ba trông trăng (Bài 2)  

Ai đó rót rượu mà hỏi trời xanh, 

Thử đem viên ngọc “ma ni” soi khắp đại niên thế giới;

Tạo vật từ xưa vốn không có hình tướng nhất định,

Chỉ để cho núi sông thấy có một nửa thôi!

Dịch thơ: 

I 

Ai nào nâng chén hỏi trời xanh,

Vũ trụ soi qua vẻ ngọc lành;

Tạo vật xưa nay không bóng dáng,

Lửng lơ song núi chỉ lưng vành. 

                              Khương Hữu Dụng 

II 

Nâng ly, ai hỏi trời xanh, 

Ba nghìn thế giới ngọc lành thử soi; 

Vốn không sắc tướng trong đời, 

Núi sông tạo vật cho soi nửa vành. 

                                     Đỗ Quang Liên

Chú thích: 

- Mani: Tiếng Phạn, nghĩa là viên ngọc báu rất sáng, để vào nước đục nước cũng hóa trong. Tác giả ví viên ngọc với mặt trăng và tiếc rằng mặt trăng không tròn, không soi khắp được mọi nơi. 

- Đại thiên thế giới: Theo sách nhà Phật: Hợp một nghìn thế giới lại gọi là “Tiểu thiên thế giới”, hợp một nghìn Tiểu thiên thế giới là “Trung thiên thế giới”, hợp một nghìn Trung thiên thế giới là “Đại thiên thế giới”.

Nhị thập tam dạ khán nguyệt kỳ nhất

Họa phan hành phủ nhị thủ

Tác giả: Cao Bá Quát 高伯适

二十三夜看月其一

和潘衡甫二首

把鏡孀娥側眼窺

自憐幽獨自嬌痴

豈知北郭孤吟夜

更是西窗仰面時

Bả kính dương nga trắc nhãn khuy 

Tự liên u độc tự kiều si 

Khởi tri bắc quách cô ngâm dạ 

Cánh thị tây song ngưỡng diện thì

Dịch nghĩa: Đêm hai mươi ba trông trăng Họa thơ Phan Hành Phủ hai bài (bài 1)  

Chị Hằng góa bụa cầm gương ghé mắt nhìn, 

Tự thương mình cô đơn sinh ra bẽn lẽn, thẫn thờ; 

Biết đâu ban đêm ở thành Bắc có người ngâm thơ một mình, 

Chính là qua cửa sổ phía Tây ngoảnh mặt ngắm nhìn.

Dịch thơ: 

I 

Ả nguyệt cầm gương ghé mắt nghiêng, 

Tự thương hưu quạnh thẫn thờ riêng; 

Biết đâu thành Bắc đêm ngâm quạnh,

Chính lúc song Tây ngẩng mặt nhìn. 

                                   Khương Hữu Dụng 

II 

Cầm gương, ả nguyệt nhìn nghiêng,

Tự thương hưu quạnh những riêng thẫn thờ;

Biết đâu thành Bắc người thơ,

Đêm qua của sổ ngẩn ngơ ngắm nhìn. 

                                                    Đỗ Quang Liên 

Kí đệ học tốn thị

Tác giả: Ninh Tốn 寜遜

寄弟學遜氏

康寜一路報君知

步步清風滿翠微

見月在天雲在海

有懷信宿共哦詩

Khang ninh nhất lộ báo quân tri 

Bộ bộ thanh phong mãn thúy vi 

Kiến nguyệt tại thiên vân tại hải 

Hữu hoài tín túc cộng nga thi

Dịch nghĩa:  

Gửi cho em là Học Tốn 

Trên đường bình an, báo cho ông biết, 

Bước đi mỗi bước, gió mát tràn đầy núi non xanh biếc; 

Nhìn thấy trăng trên trời, mây ngoài biển, 

Nhớ lại lúc ở với nhau cùng ngâm thơ.

Dịch thơ: 

I 

Trên đường vui khỏe, báo em hay, 

Mỗi bước non xanh, gió mát đầy; 

Trông nguyệt bầu trời, mây mặt biển, 

Nhớ ngày chung sống, đọc thơ say. 

                                      Đỗ Quang Liên

II 

Anh đi đường, vẫn khang ninh, 

Bước chân, gió mát, non xanh bên người; 

Mải trông mây biển, trăng trời, 

Nhớ khi chung sống, cùng lời thơ ngâm. 

                                               Khương Hữu Dụng

Chú thích: 

Học Tốn: tức là Ngô Thì Chí (?-1788), năm 1788 định chạy theo Lê Chiêu Thống, nhưng bị bệnh chết ở vùng Bắc Giang.