Thành đông cư

Tác giả: Đặng Minh Bích 鄧明碧

城東居

歸得城東地一弓

市喧不到此湖中

可人詩思年年有

月下梅敲竹裡風

Quy đắc thành đông địa nhất cung

Thị huyên bất đáo thử hồ trung 

Khả nhân thời tứ niên niên hữu 

Nguyệt hạ mai xao trúc lý phong

Dịch nghĩa:  

Nhà ở phía Đông thành 

Có được một mảnh đất phía Đông thành, 

Sự ồn ào của phố xá không đến được trong hồ; 

Khá thay tứ thơ luôn luôn vẫn có,

Dưới trăng, cành mai xao động, gió qua khóm trúc.

Dịch thơ: 

I 

Ở phía Đông thành, đất một khoanh, 

Ồn ào đâu tới chốn hồ xanh; 

Cũng may năm tháng, thơ còn tứ, 

Mai ngát, trăng thanh, trúc động cành. 

                                             Ngô Văn Phú 

II 

Còn một mảnh đất thành Đông, 

Ồn ào phố xá, riêng lòng lâng lâng; 

Ý thơ ngày tháng ung dung, 

Mai lồng trăng rọi, trúc mừng gió đưa. 

                                                          Hoa Bằng 

III 

Trở về mảnh đất thành Đông, 

Ồn ào phố chợ chẳng vương mặt hồ; 

Năm năm dào dạt tứ thơ, 

Mai vờn ánh nguyệt, gió lùa khóm tre. 

                                                    Đỗ Quang Liên 

Chú thích: 

Đặng Minh Bích quê làng Bạch Đường, huyện Nam Đàn, Nghệ An, đỗ Tiến sỹ năm 1484, đời Lê.

215. Hóa Châu tác

Tác giả: Trương Hán Siêu 張漢超

化州作

玉京回首五雲深

零落殘生苦不禁

已辨荒郊埋病骨

海天草木共愁吟 

Ngọc kinh hồi thủ ngũ vân thâm

Linh lạc tàn sinh khổ bất câm

Dĩ biện hoang giao mai bệnh cốt

Hải thiên thảo mộc cộng sầu ngâm

Dịch nghĩa: 

Thơ làm ở Hóa Châu

Ngoảnh đầu lại Ngọc Kinh, năm mây thăm thẳm,

Kiếp sống tàn điêu linh xơ xác, khổ không chịu nổi;

Đã sửa soạn chốn hoang vu để chôn vùi nắm xương ốm yếu,

Cỏ cây nơi trời biển xa xôi cùng ta ngâm thơ sầu.

Dịch thơ: 

I 

Ngoảnh lại năm mây phủ đế đô,

Hồn tàn bao xiết khổ bơ vơ;

Thôi đành cõi rậm vùi xương bệnh,

Cây cỏ chung sầu cũng hoạ thơ. 

                                            Hoa Bằng

II 

Ngoảnh đầu mây chắn đế đô, 

Lênh đênh nỗi khổ bơ vơ không lường; 

Thân tàn cõi rậm vùi xương, 

Cỏ cây, trời biển ngâm chung thơ sầu. 

                                                        Đỗ Quang Liên 

Chú thích: 

Việt âm thi tập chú: Lúc đó ông làm chức Chiêu dụ đại sứ Hóa Châu, nay là đất thuộc tỉnh Thừa Thiên – Huế. Có thể xác định đây là bài thơ của Trương Hán Siêu làm trong những ngày cuối ở Hóa Châu, giữa một cơn bệnh nặng, sau đó ông được lệnh trở ra Bắc, rồi mất.

Sắc không

Tác giả: Lê Thị Ỷ Lan (?-1117) 黎氏倚蘭

色空

色是空空即色

空是色色即空

色空俱不管

方得契真宗

Sắc thị không không tức sắc

Không thị sắc sắc tức không

Sắc không câu bất quản 

Phương đắc khế chân tông

Dịch nghĩa: 

Sắc và Không 

Sắc là không, không tức là sắc, 

Không là sắc, sắc tức là không. 

Sắc, Không đều chẳng vấn vương, 

Thì mới khế hợp được với chân tông.

Dịch thơ: 

I 

Sắc là Không, Không tức Sắc, 

Không là Sắc, Sắc tức Không; 

Sắc, Không đều chẳng quản, 

Mới khế hợp chân tông. 

                                     Hoa Bằng 

II 

Không tức là Sắc, Sắc là Không, 

Không là Sắc, Sắc tức Không đó mà; 

Sắc, Không đều chẳng quản chi, 

Mới hay khế hợp, mới là chân tông. 

                                           Đỗ Quang Liên

Chú thích: 

Ỷ Lan người hương Thổ Lỗi, lộ Bắc Giang (sau đổi là hương Siêu Loại, nay thuộc Hà Bắc). Vua Lý Thánh Tông (1054-1072) tuần du Thổ Lỗi, gặp bà dựa vào cây lan mà hát, không xem xa giá. Vua vời hỏi, sau đón vào cung, lập làm phu nhân, đặt hiệu Ỷ Lan, rồi phong là Linh Nhân. 

Với cương vị Nguyên phi, bà đã thay vua Lý Thánh Tông lo  nội trị trong khi vua đi đánh Chiêm Thành (1069). 

Bài này bà làm sau khi đàm đạo với Đại Sư Thông Biện về tôn chỉ đạo Thiền.