Sơ thu cảm hứng kì nhị

Tác giả: Nguyễn Du 阮攸

初秋感興其二

江上西風木葉稀

寒蟬終日噪高枝

其中自有清商調

不是愁人不許知

Giang thượng tây phong mộc diệp hy 

Hàn tiền chung nhật tháo cao chi 

Kỳ trung tự hữu thanh thương điệu 

Bất thị sầu nhân bất hữu tri

Dịch nghĩa: 

Cảm hứng đầu thu (bài 2) 

Gió Tây thổi trên sông, lá cây thưa thớt, 

Ve ve lạnh suốt ngày kêu trên cành cao; 

Trong ấy có điệu thương là điệu ai oán, 

Không phải là người có nỗi buồn thì không biết được. 

Dịch thơ: 

I

Gió lạnh trên sông, cây lá thưa, 

Cành cao ve hát tự mai giờ; 

Nghe ra điệu nhạc sao ai oán; 

Chẳng phải người sầu ắt hững hờ. 

                                    Đào Duy Anh 

II

Gió Thu sông quạnh, lá bay, 

Tiếng ve lạnh vọng suốt ngày cành cao; 

Giọng nghe thấm điệu tiêu tao, 

Người không sầu não khó chiều nhận ra. 

                                                  Đỗ Quang Liên 

Sơ thu cảm hứng kì nhất

Tác giả: Nguyễn Du 阮攸

初秋感興其一

蕭蕭木落楚江空

無限傷心一夜中

白髮生憎班定遠

玉門關外老秋風

Tiêu tiêu mộc lạc sở giang không 

Vô hạn thương tâm nhất dạ trung

Bạch phát sinh tăng ban định viễn 

Ngọc môn quan ngoại lão thu phong

Dịch nghĩa:  

Cảm hứng đầu thu (bài 1) 

Lặng lẽ cây rụng lá, sông Sở như trống không, 

Nỗi đau lòng vô hạn trong một đêm; 

Tóc bạc sinh ra, Ban Định Viễn không ưa, 

Ở ngoài cửa ải Ngọc Môn đã già với gió Thu. 

Dịch thơ: 

I

Sông Sở tiêu điều lá trụi cây, 

Suốt đêm khôn xiết nỗi lòng này; 

Ban Siêu vốn ghét đầu phơ bạc, 

Ngoài cửa Ngọc Môn gió dạn dày. 

                                       Đào Duy Anh 

II

Tơi bời lá rụng sông Tương, 

Suốt đêm dồn dập vẫn vương nỗi sầu; 

Ban Siêu ngán cảnh bạc đầu, 

Ngọc Môn Quan mãi dãi dầu gió thu. 

                                          Đỗ Quang Liên

Chú thích: 

- Sở giang: sông Sở, tức sông Tương. 

- Ban Định Viễn: Ban Siêu, tướng đời Đông Hán, đi chinh phục các nước Tây Vực, hơn ba chục năm, đến già mới về. 

- Ngọc Môn Quan: cửa quan xưa thuộc huyện Đôn Hoàng, tỉnh Cam Túc, trên đường thông với các nước Tây Vực.

Thương ngô trúc chi ca kì thập tứ

Tác giả: Nguyễn Du 阮攸

蒼梧竹枝歌其十四

長裙褶褶曵輕綃

雲髻峨峨擁翠翹

贏得鬼頭滿囊口

憑君無福也能消

Trường quần triệp triệp duệ khinh tiêu 

Vân kế nga nga ủng thúy kiều 

Doanh đắc quỷ đầu mãn nang khẩu 

Bằng quân vô phúc dã năng tiêu

Dịch nghĩa:   

Bài ca trúc chi về đất Thương Ngô (bài 14) 

Quần dài gấp nếp choàng mảnh lụa mỏng, 

Búi tóc mây cao cao cài lông mã đuôi màu biếc; 

Đánh bạc được đầy túi tiền, 

Thì dù anh vô phước cũng cứ tiêu được.

Dịch thơ: 

I 

Áo the chẽn hẹp quần the dài, 

Tóc búi cao cao trâm thúy cài; 

Đánh được túi tiền đầy lủng lẳng, 

Dù anh vô phước cũng hay xài. 

                                   Đào Duy Anh 

II 

Lụa mỏng choàng chiếc quần dài, 

Cao cao búi tóc mây cài lông chim; 

Bạc bài vơ chật túi tiề,

Dù anh vô phước cũng xin mà xài. 

                                          Đỗ Quang Liên 

Thương ngô trúc chi ca kì thập tam

Tác giả: Nguyễn Du 阮攸

蒼梧竹枝歌其十三

沿城楊柳不勝柔

葉葉絲絲未及秋

好向風前看搖曵

最顚狂處最風流

Duyên thành dương liễu bất thăng nhu 

Điệp điệp ti ti vị cập thu 

Hảo hướng phong tiền khán dao duệ 

Tối điên cuống xứ tối phong lưu

Dịch nghĩa:   

Bài ca trúc chi về đất Thương Ngô (bài 13) 

Dương liễu ở dọc thành mềm mại xiết bao, 

Lá lá tơ tơ chưa đến Thu (nên xanh tốt), 

Ta thích xem nó lay động trước gió, 

Lúc nó điên cuồng nhất chính là thú vị nhất.

Dịch thơ: 

I 

Dương liễu ven thành mềm mại sao, 

Tơ tơ lá lá vẻ yêu kiều; 

Hãy xem trước gió lay phơ phất, 

Chính lúc quay cuồng đẹp biết bao. 

                                          Đào Duy Anh 

II 

Ven thành dương liễu mềm sao, 

Chưa Thu, tơ lá biết bao mượt mà, 

Vui nhìn trước gió la đà, 

Lúc quay cuồng nhất chính là đáng yêu. 

                                                     Đỗ Quang Liên 

Thương ngô trúc chi ca kì thập nhất

Tác giả: Nguyễn Du 阮攸

蒼梧竹枝歌其十一

十隻龍舟一字陳

敲鑼撾鼓吊靈均

黃花閨女貪行樂

跳出船頭不避人

Thập chích long chu nhất tự trần 

Xao la qua cổ điếu linh quân 

Hoàng hoa khuê nữ tham hành lạc 

Khiêu xuất thuyền đầu bất tỵ nhân

Dịch nghĩa:   

Bài ca trúc chi về đất Thương Ngô (bài 11) 

Mười chiếc thuyền rồng, bày hàng chữ nhất, 

Khua la, gióng trống điếu Linh Quân; 

Cô gái cài hoa cúc ham cuộc vui, 

Nhảy ra mũi thuyền không tránh người

Dịch thơ:

I 

Đầu rồng một dãy sắp mười thuyền, 

Đánh trống khua chiêng điếu Khuất Nguyên; 

Cô hái hoa vàng ham thích quá, 

Đầu thuyền nhảy đứng chẳng làm duyên. 

                                                        Đào Duy Anh 

II 

Xếp hàng chữ nhất mười thuyền, 

Khua chiêng, trống điếu Khuất Nguyên những ngày; 

Cài hoa, cô gái vui say, 

Chẳng kiêng ai, nhảy đứng ngay mũi thuyền. 

                                                                  Đỗ Quang Liên

Chú thích: 

Chỉ cuộc đua thuyền vào Tết Đoan Ngọ để điếu Khuất Nguyên (Linh Quân). Trương Nghi, thuyết khách của nước Tần, chủ trương thuyết Liên hoành để chống lại thuyết Hợp tung của Tô Tần đời Sở Hoài Vương, được vua Tần sai sang Sở mua chuộc bọn đại thần và vợ vua Sở gièm pha Khuất Nguyên, khiến Khuất Nguyên bị đi đày. Sau đó, ngày mùng 5 tháng 5, Khuất Nguyên tự trầm mình chết.